|
|
Historia Komitetu Krystalografii PAN W okresie międzywojennym, a także w pierwszych latach po wojnie prace badawcze i zajęcia dydaktyczne z krystalografii prowadzone były tradycyjnie w katedrach mineralogii. Na początku lat pięćdziesiątych okazało się jednak, że katedry mineralogii zajęte własną problematyką nie mogły sprostać zadaniom i potrzebom wynikającym z szybkiego rozwoju chemii i fizyki. Niezbędna stała się znajomość struktury krystalicznej nowych materiałów i związków chemicznych, a w tym celu trzeba było stosować nowe metody rentgenograficznej analizy strukturalnej. Jako pierwszy zrozumiał to profesor Włodzimierz Trzebiatowski, i jego inicjatywie zawdzięczamy początki współczesnej krystalografii i analizy strukturalnej w Polsce. Staraniem profesora, Sekretariat Naukowy Wydziału III PAN powołał 3 października 1966 roku Komisję Krystalografii PAN w składzie: Prof. dr Włodzimierz
Trzebiatowski - przewodniczący Sekretariat Wydziału upoważnił Komisję do rozszerzenia składu i powołania następujących sekcji: Sekcja Analizy
Strukturalnej Sekcja
Krystalografii Fizycznej i Defektów w Kryształach Sekcja Wzrostu
Kryształów Równocześnie z powołaniem Komisji Krystalografii, utworzony został Komitet Narodowy do spraw Międzynarodowej Unii Krystalografii. Dzięki staraniom Komitetu, Polska została przyjęta do tej organizacji na VII Międzynarodowym Kongresie Krystalografii w Moskwie, w lipcu 1966 roku. Skład osobowy Komitetu Narodowego pokrywał się ze składem Prezydium Komisji Krystalografii, co znacznie ułatwiało pracę, ponieważ szereg spraw krajowych dotyczyło również problemów współpracy naukowej z zagranicą. Już w pierwszym roku działalności, w dniach 4 - 30 września 1967 roku, Komisja Krystalografii zorganizowała w Ustroniu, przy udziale wybitnych specjalistów radzieckich, I Letnią Szkołę Rentgenografii Strukturalnej. Szkoła trwała cztery tygodnie i zakończona była kolokwium sprawdzającym. Szkoła w Ustroniu była sukcesem, a kolejne Szkoły Krystalografii, dzięki wybitnym uczonym przyjeżdżającym do nas zarówno ze wschodu jak i zachodu osiągały coraz wyższy poziom. W następnej kadencji 1969-1971 Komisja Krystalografii obejmuje już 4 sekcje. Dochodzi Sekcja Krystalografii Stosowanej pod przewodnictwem prof. dr Zbigniewa Bojarskiego, a przewodnictwo Sekcji Wzrostu Kryształów, po przedwcześnie zmarłym profesorze Antonim Łaszkiewiczu, obejmuje od 12.XI.1971 r. doc. dr Józef Żmija. W kolejnej kadencji 1972-1974, przewodniczącym Komisji Krystalografii PAN zostaje doc. dr Kazimierz Łukaszewicz, zastępcą przewodniczącego prof. dr Julian Auleytner, a sekretarzem mgr Adam Pietraszko. Poszczególne Sekcje prowadziły ożywioną i w dużym stopniu samodzielną działalność. Sekcja Analizy Strukturalnej objęła opiekę nad Konwersatoriami Rentgenograficznymi (przemianowanymi później na Konwersatoria Krystalograficzne), organizowanymi dorocznie we Wrocławiu w Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN. Organizowane były również specjalistyczne ogólnopolskie seminaria poświęcone aktualnym problemom. Sekcja Krystalografii Fizycznej i Defektów w Kryształach organizowała przy współpracy z Instytutem Fizyki PAN i Polskim Towarzystwem Fizycznym Szkoły letnie w zakresie swoich zainteresowań. Sekcja Krystalografii Stosowanej zajmowała się upowszechnianiem w kraju metod rentgenografii stosowanej oraz podnoszeniem kwalifikacji specjalistów w tej dziedzinie wiedzy, poprzez organizowanie specjalistycznych konferencji naukowych i działalność konsultacyjno-informacyjną. Sekcja sprawowała opiekę naukową i współdziałała przy organizowaniu konferencji "Rentgenowska Analiza Strukturalna w Metalurgii i Metaloznawstwie" odbywających się, co dwa lata w Instytucie Metalurgii Żelaza w Gliwicach. Prace dydaktyczne i działalność naukowa wymagały uporządkowania polskiego słownictwa krystalograficznego. W roku 1970 zespół autorów (Z. Bojarski, A. Łaszkiewicz i K. Łukaszewicz) opracował z ramienia Komisji słownik terminów krystalograficznych w języku polskim, angielskim i rosyjskim, wydany przez Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Następne, poszerzone wydanie słownika terminów krystalograficznych w wersji angielsko - polskiej, wydane zostało w roku 1990 przez Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN. Komisja Krystalografii niejednokrotnie analizowała postęp prac naukowych w dziedzinie krystalografii w Polsce. Dzięki tym pracom problemy krystalograficzne zajęły należne miejsce w węzłowych i resortowych planach badań naukowych. Nie można oddzielać działalności Komisji Krystalografii od prac Narodowego Komitetu do spraw Międzynarodowej Unii Krystalografii. Komitet pozostawał w stałym kontakcie z władzami Unii, informując polskich krystalografów o aktualnym stanie i zamierzeniach w dziedzinie współpracy międzynarodowej w dziedzinie krystalografii, zabiegając równocześnie o poparcie i pomoc Unii w naszych zamierzeniach. Było to ułatwione dzięki temu, że doc. dr Kazimierz Łukaszewicz został członkiem Komitetu Wykonawczego Unii w latach 1972-1978, a kilku polskich krystalografów brało udział w pracach komisji Unii. W roku 1975 Wydział III PAN podniósł Komisję Krystalografii do rangi Komitetu Krystalografii Polskiej Akademii Nauk. Dotychczasowe sekcje przemianowane na komisje prowadziły tą samą, co poprzednio działalność, a Prezydium Komitetu pełniło nadal funkcje Komitetu Narodowego ds. Międzynarodowej Unii Krystalografii. Badania krystalograficzne prowadzone w Polsce zyskały międzynarodowe uznanie. Unia powierzyła Polsce organizację XI Międzynarodowego Kongresu Krystalografii w 1978 roku w Warszawie. Mieliśmy okazję zaprezentować nasze osiągnięcia wobec gości z całego świata. Koordynacją współpracy międzynarodowej w dziedzinie krystalografii, na terenie Europy zajmował się Europejski Komitet Krystalograficzny (ECC). Wyrazem naszej aktywności we współpracy międzynarodowej również powierzenie profesorowi dr Kazimierzowi Łukaszewiczowi funkcji przewodniczącego Europejskiego Komitetu Krystalograficznego (ECC) w kadencji 1984-1987. Ponieważ międzynarodowe kongresy krystalografii odbywają się tradycyjnie co trzy lata, a w latach, w których nie odbywa się kongres, Europejski Komitet Krystalograficzny zlecał poszczególnym krajom organizację Europejskich Konferencji Krystalograficznych. Na zlecenie ECC zorganizowana została w roku 1986 we Wrocławiu Europejska Konferencja Krystalograficzna ECM 10. W roku 1997 zapadła decyzja o przekształceniu Europejskiego Komitetu Krystalograficznego (European Crystallographic Committee - ECC) na Europejskie Zrzeszenie Krystalograficzne (European Crystallographic Association - ECA). Na zlecenie Europejskiego Zrzeszenia Krystalograficznego dwudziesta Europejska Konferencja Krystalograficzna ECM 20, odbyła się w Krakowie, w dniach 25 - 31 sierpnia 2001 roku. Kazimierz
Łukaszewicz Komitet Krystalografii PAN
|
